อพท.ฉลอง 10 ปี STMS ดัน Exit Strategy ส่งไม้ต่อ 120 ท้องถิ่นบริหารเที่ยวเอง

องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. จัดงานฉลองครบ 10 ปีมาตรฐานการจัดการการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน หรือ STMS เมื่อเร็ว ๆ นี้ ที่โรงแรมทีเค พาเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร ภายใต้แนวคิด STMS 10 Years: Recognize Reconnect Reimagine โดยประกาศทิศทางใหม่ของทศวรรษหน้า เตรียมส่งมอบบทบาทการบริหารจัดการท่องเที่ยวให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่มีความพร้อมดูแลตัวเอง ผ่านแนวคิด Graduation Plan และ Exit Strategy พร้อมชูประเด็นการปรับตัวรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็นวาระสำคัญของการพัฒนาต่อจากนี้

10 ปีที่ผ่านมา จาก 107 สู่ 120 ท้องถิ่น

นายศิริปกรณ์ เชี่ยวสมุทร ผู้อำนวยการ อพท. เปิดเผยว่า ตั้งแต่ปี 2559 อพท. ร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและภาคีเครือข่าย พัฒนาศักยภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้บริหารการท่องเที่ยวอย่างเป็นระบบ โดย STMS เป็นมาตรฐานที่สภาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนโลก หรือ GSTC ให้การยอมรับ และต่อยอดสู่มาตรฐานระดับนานาชาติได้ ตลอด 9 ปีแรกมีท้องถิ่นผ่านมาตรฐานสะสม 107 แห่ง และในปี 2569 เพิ่มขึ้นอีก 13 แห่ง ทำให้เครือข่าย STMS ขยายเป็น 120 แห่ง ครอบคลุม 22 จังหวัดทั่วประเทศ

นายศิริปกรณ์กล่าวว่า การผ่านเกณฑ์ STMS ต้องมีผลการดำเนินงานจริง ไม่ใช่เพียงเข้าร่วมอบรม และมาตรฐานนี้เป็นเหมือนกระดุมเม็ดแรกที่ท้องถิ่นนำไปต่อยอดสู่มาตรฐานสากลได้ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการนำมาตรฐานไปสร้างประโยชน์ให้ประชาชนในพื้นที่อย่างแท้จริง

เปิดทาง Exit Strategy ให้ท้องถิ่นกำหนดอนาคตเอง

สำหรับทศวรรษใหม่ อพท. จะเดินหน้าคัดเลือกพื้นที่ที่มีศักยภาพจาก 120 แห่ง เพื่อส่งมอบการบริหารจัดการให้ท้องถิ่นดำเนินการด้วยตนเอง โดย อพท. ยังคงสนับสนุนองค์ความรู้และเครือข่ายความร่วมมืออยู่เบื้องหลัง ทั้งนี้แต่ละพื้นที่ไม่จำเป็นต้องมีเป้าหมายเดียวกัน บางแห่งมุ่งสร้างรายได้ บางแห่งให้ความสำคัญกับคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่ โดยคนในพื้นที่เองต้องเป็นผู้กำหนดทิศทางการพัฒนา

อีกความท้าทายสำคัญคือการปรับตัวรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ทั้งฝนตกหนัก น้ำป่าไหลหลาก และอากาศร้อนจัดที่กระทบความปลอดภัยของนักท่องเที่ยว ท้องถิ่นจึงต้องปรับรูปแบบกิจกรรม เช่น จัดกิจกรรมช่วงเช้าหรือเย็น เตรียมกิจกรรมในร่มรองรับฝนที่ผิดฤดูกาล และวางแผนรับมือเหตุฉุกเฉินไว้ล่วงหน้า นายกู้เกียรติ นิ่มเนียม หัวหน้าผู้ตรวจราชการกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย เสริมว่าการพัฒนาต้องเริ่มจากข้างในชุมชนเอง เพราะหากพึ่งพาการสนับสนุนจากรัฐเพียงฝ่ายเดียว เมื่อหมดการสนับสนุนก็อาจไม่ยั่งยืน

บทเรียนจาก 3 ท้องถิ่นต้นแบบ

ภายในงานมีการถ่ายทอดบทเรียนจาก 3 ท้องถิ่น เทศบาลเมืองน่านซึ่งผ่าน STMS มาตั้งแต่ปี 2559 เน้นสร้างการมีส่วนร่วมของคนในเมือง คัดแยกขยะจนนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ถึง 95% และพัฒนาถนนคนเดินที่สร้างเงินหมุนเวียนในพื้นที่ทุกสัปดาห์ องค์การบริหารส่วนตำบลเขาชัยสน จังหวัดพัทลุง นำบ่อน้ำร้อนธรรมชาติมาพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสุขภาพร่วมกับสถาบันการศึกษา ส่วนองค์การบริหารส่วนตำบลกกสะทอน จังหวัดเลย จัดระบบรถนำเที่ยวชมดอกพญาเสือโคร่งที่ภูลมโล พร้อมหักรายได้จากการท่องเที่ยว 10% เข้ากองกลางเพื่อปลูกต้นพญาเสือโคร่งเพิ่มประมาณ 1,000 ต้นต่อปี

ข่าวนี้น่าสนใจสำหรับผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและผู้จัดงานด้านการท่องเที่ยวชุมชนที่ต้องการแนวทางบริหารจัดการอย่างยั่งยืน รวมถึงคนทำงานโรงแรมและผู้ประกอบการท่องเที่ยวในพื้นที่เครือข่าย STMS ที่สามารถนำกรณีศึกษาจากเมืองน่าน เขาชัยสน และกกสะทอน ไปปรับใช้วางแผนรองรับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในธุรกิจของตนเอง