Samsung หนุนเยาวชนปทุมธานีพัฒนา AI ให้อาหารปลาและตรวจน้ำช่วยเกษตรกรลดต้นทุน

Samsung สนับสนุนเยาวชนไทยผ่านโครงการ Samsung Solve for Tomorrow โดยร่วมกับทีมยอดมะยม จากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี ซึ่งเป็น 1 ใน 10 ทีมสุดท้ายของการแข่งขันปี 2568 เพื่อยกระดับสิ่งประดิษฐ์ช่วยเหลือผู้เลี้ยงสัตว์น้ำในจังหวัดปทุมธานี คณะผู้พัฒนาได้นำต้นแบบเครื่องให้อาหารปลาชะโอนอัตโนมัติ Ompok Feeder มาต่อยอดเป็นระบบ Smart Fish Feeding System ที่ผสานการทำงานของ AI และ Embedded System เข้าด้วยกัน นวัตกรรมนี้ช่วยควบคุมการจ่ายอาหารปลาและตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบ real-time ผ่าน application บนโทรศัพท์มือถือ เพื่อลดต้นทุนอาหารส่วนเกินและลดความสูญเสียในการเพาะเลี้ยง

จุดเริ่มต้นจากโจทย์การเลี้ยงปลาชะโอนและการใช้ AI วิเคราะห์พฤติกรรม

แนวคิดเริ่มต้นมาจากข้อมูลของกรมประมงที่ส่งเสริมปลาชะโอนเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจทางเลือก และตั้งเป้าผลิตลูกพันธุ์ในปีงบประมาณ 2568 เพิ่มขึ้นร้อยละ 10 จากปีก่อน เป็นจำนวนประมาณ 5.35 ล้านตัว อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจากนักวิชาการกรมประมงระบุว่าการเลี้ยงปลาชะโอนให้รอดถึงร้อยละ 60 นับว่ายากมาก เพราะปลามักกินกันเองเมื่อได้รับอาหารไม่เพียงพอ ในทางกลับกัน หากเกษตรกรให้อาหารมากเกินความจำเป็นก็จะทำให้ต้นทุนเพิ่มสูงขึ้นตามไปด้วย

ทีมยอดมะยมจึงออกแบบเครื่อง Ompok Feeder ในระยะแรกโดยใช้กล้องบันทึกภาพเพื่อให้ AI วิเคราะห์พฤติกรรมการกินอาหารของปลาและปล่อยอาหารอัตโนมัติตามความเหมาะสม ผลทดสอบเบื้องต้นพบว่า AI model ที่ใช้ YOLO มีค่า F1-Score สูงถึงร้อยละ 90.8 นายกฤษณพงศ์ หล้าพรหม นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/5 โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ ปทุมธานี ตัวแทนสมาชิกทีมยอดมะยม เปิดเผยว่าทีมงานต้องการนำความรู้ด้าน AI มาแก้ปัญหาปลากินกันเองเพื่อช่วยลดต้นทุนและสร้างรายได้ที่ดีขึ้นให้เกษตรกรในชุมชน

การลงพื้นที่จังหวัดปทุมธานีสู่การพัฒนาระบบ Smart Fish Feeding System

ระหว่างการบ่มเพาะในโครงการ Samsung Solve for Tomorrow ทีมยอดมะยมได้ลงพื้นที่ศึกษาปัญหาของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนผู้เลี้ยงปลาดุกในจังหวัดปทุมธานี และรับคำปรึกษาจากศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืด จังหวัดปทุมธานี ข้อมูลจากการสำรวจพบว่าคุณภาพน้ำเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ปลาเกิดโรคและตาย ซึ่งสร้างความเสียหายและเพิ่มความเสี่ยงต่อการขาดทุน ทีมงานจึงนำข้อมูลดังกล่าวมาปรับปรุงระบบให้ดูแลคุณภาพน้ำควบคู่กับการให้อาหาร

ระบบรุ่นใหม่ในชื่อ Smart Fish Feeding System ประกอบด้วยส่วนหลัก 3 ส่วน ได้แก่ เครื่องจ่ายอาหารเม็ดอัตโนมัติ, ระบบ AI ตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำเพื่อคาดการณ์ความเสี่ยงในการเกิดโรคปลาล่วงหน้า, และ application บนโทรศัพท์มือถือสำหรับติดตามข้อมูลแบบ real-time ซึ่งรองรับการเลี้ยงปลาน้ำจืดชนิดอื่นได้ด้วย ตลอดการพัฒนา เยาวชนได้รับคำแนะนำจาก mentor และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนานวัตกรรมและการวาง business model เพื่อให้เกษตรกรเข้าถึงระบบได้ในระยะยาว ปัจจุบันผลงานอยู่ระหว่างการทดสอบกับบ่อ plastic ก่อนนำไปติดตั้งในบ่อดินของเกษตรกรจริง ภายใต้พันธกิจ Together for Tomorrow, Enabling People ของ Samsung

ความก้าวหน้าของนวัตกรรมนี้น่าสนใจอย่างยิ่งสำหรับคนทำงานโรงแรมและฝ่ายจัดซื้อของห้องอาหารที่ให้ความสำคัญกับแหล่งวัตถุดิบปลาน้ำจืดคุณภาพดีจากผู้ผลิตในประเทศ นอกจากนี้ ผู้จัดงานด้านการศึกษาและงานแสดงนวัตกรรมสามารถนำกรณีศึกษานี้ไปต่อยอดในกิจกรรมส่งเสริมเยาวชนได้ ขณะที่นักท่องเที่ยวสายเรียนรู้วิถีชุมชนในจังหวัดปทุมธานีก็จะได้เห็นการนำนวัตกรรมมาพัฒนาการเกษตรในท้องถิ่น